E-ticarette tekelleşmeye son verilecek

Canan SAKARYA

Dünyada ve Türkiye’de süratle büyüyen bilhassa COVID-19 salgınıyla birlikte daha da öne çıkan e-ticarette rekabeti bozucu yahut sınırlayıcı faaliyetlerin engellenmesi, e-ticarette çok oyunculu bir yapının tesis edilmesi ve e-ticaretin sağlıklı bir biçimde büyümesi maksadıyla Meclise sunulan Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik yapan Kanun teklifi Meclis kapanmadan kanunlaştırılacak.

Kanun teklifinin münasebetinde dalın az sayıda e-ticaret pazar yerinde ağırlaşmasının hem satıcıların hem de tüketicilerin bu pazar yerlerine olan bağımlılığını artırdığı ve birtakım sıkıntıları gündeme getirdiği kaydedildi. Kanun teklifi ile bir takvim yılındaki net süreç hacmi 10 milyar, 30 milyar ve 60 milyar lira olan Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcılara yeni yükümlülükler getiriliyor.

Meclise sunulmasının çabucak akabinde Meclis Sanayi Kurulunun da ele alınan yasa teklifinin görüşmelerine Ticaret Bakanı Mehmet Muş da katılarak milletvekillerini bilgilendirdi. Düzenlemenin, Ticaret Bakanlığına, e-ticaretin yönetilmesi konusunda gerekli enstrümanları vereceğini söyleyen Muş, COVID-19 salgını süreci ile e-ticaret alanının süratle büyüdüğünü lisana getirdi. Perakende e-ticaret hacminin 2021’de 234 milyar liraya ulaştığını, bu hacmin yaklaşık 110 milyar lirasının aracılık hizmetini veren firmalardan geldiğini belirten Muş, düzenleme ile e-ticaret kapsamında sırf bir değil birden fazla oyuncunun olabileceği, eserlerini satmaya çalışan KOBİ’lerin korunacağı bir yapının sağlanmasının amaçlandığını kaydetti. Düzenleme ile birden fazla oyuncunun pazarda yarışabileceği bir sistemin kurulmasının hedeflendiğini kaydeden Muş, kanun teklifine ait şunları söyledi:

“Aşırı reklam ve ‘para yakma’ dediğimiz uygulamayı yaparak aslında firmalar daima ziyan yazıyor fakat pazar hissesi kazanıyor. Bunun bir hedefi var, aşikâr bir pazara ulaşmak. Münasebetiyle bunun biraz denetimli yapılmasını istek ediyoruz. Zira çok reklam ve para yakma, öbür oyuncuların dağıtım kanallarına ulaşmasının önünde mahzur oluyor. Bunun için kargo ve finansla alakalı özel atıflar yapıldı. Düzenleme, muhakkak bir büyüklüğün üzerine çıkan platformlara kargo hizmetinin dışarıya verilmesini kısıtlıyor. Maksadı dağıtım kanallarının açık olması ve yeni oyuncuların piyasaya girmesine imkan sağlanması. Düzenleme ile adil ve rekabetçi bir ortamın oluşması hedefleniyor.

Ticaret Bakanlığı olarak e-ticaretin ihracatına da teşvikler veriyoruz. Onunla alakalı yeni kararlarımız çıkacak. Bilhassa bu alanı da teşvik edeceğiz. ‘ İhracat yapıyorsanız, bütün burada saydıklarımızın dışına çıkarıyoruz. Burada hiçbir kısıta tabi değilsiniz. İstediğiniz kadar ihracat yapabilirsiniz.’ Ayrıyeten çıkaracağımız yeni kararlarla, teşvik sistemlerimizle burada da firmalarımızı destekleyeceğiz.”

472 bin işletme elektronik ticaret pazarında

2019 yılında yüzde 9,8 olan e-ticaretin genel ticarete oranı 2021 yılında yüzde 17,7 olarak gerçekleşti. 2021 yılında perakende e-ticaret hacmi 234 milyar Türk lirası olarak gerçekleşirken bu hacmin yaklaşık yarısını kesimin önde gelen e-ticaret pazar yerlerindeki satışlar oluşturdu. 2020 yılında 256 bin 861 olan e-ticaret faaliyetinde bulunan işletme sayısı, 2021 yılında yüzde 88’lik artışla 484 bin 347’ye ulaştı. Bu işletmelerin 472 bin 604’ü elektronik ticaret pazar yerlerinde faaliyet gösteriyor. İşletmelerin e-ticaret pazar yerlerine nazaran dağılımına bakıldığında ise yüzde 74’ünün sırf bir, yüzde 12’sinin iki, yüzde 6’sının üç ve yüzde 3’ünün dört ve üzeri pazar yerinde satış yapıyor. Dalın az sayıda e-ticaret pazar yerinde ağırlaşmasının hem satıcıların hem de tüketicilerin bu pazar yerlerine olan bağımlılığını artırdığı ve birtakım sıkıntıları gündeme getirdiği belirtiliyor.