Doğu Akdeniz’de Türkiye ile Yunanistan arasında uzun süredir devam eden deniz yetki alanı tartışmaları yeniden gündemin üst sıralarına çıktı. Türkiye, TÜBİTAK Marmara araştırma gemisinin 1-15 Eylül 2026 tarihleri arasında Meis Adası açıklarında bilimsel çalışma yapacağını NAVTEX ile duyurdu. Yunanistan ise kısa süre sonra karşı NAVTEX yayımlayarak söz konusu alanın kendi yetki sahasında bulunduğunu savundu.
TÜBİTAK Marmara İçin NAVTEX Yayımlandı
Türkiye tarafından yayımlanan denizcilik duyurusuna göre TÜBİTAK Marmara araştırma gemisi, Doğu Akdeniz’de belirlenen bölgelerde bilimsel çalışmalar gerçekleştirecek.
Çalışmaların 1 Eylül ile 15 Eylül 2026 tarihleri arasında yapılması planlanıyor. Türkiye, araştırma sahasının kendi kıta sahanlığı kapsamında bulunduğu görüşünü savunuyor.
Araştırmanın yapılacağı bölgelerden biri, Antalya’nın Kaş ilçesinin karşısında bulunan Meis Adası’nın açıklarını da kapsıyor.
Meis, Türkiye kıyılarına oldukça yakın konumu nedeniyle Ankara ile Atina arasındaki deniz yetki alanı anlaşmazlıklarında uzun süredir öne çıkan noktalardan biri olarak biliniyor.
Yunanistan Karşı NAVTEX Yayımladı
Türkiye’nin NAVTEX duyurusunun ardından Atina yönetiminden karşı adım geldi.
Yunanistan Deniz Kuvvetleri Hidrografi Servisi, Türkiye’nin ilan ettiği bölgeye ilişkin karşı NAVTEX yayımladı.
Yunan tarafı, araştırma yapılması planlanan alanın Yunan kıta sahanlığı içerisinde bulunduğunu ve bölgede denizcilik duyurusu yayımlamaya yetkili makamın Girit’teki Heraklion Hidrografi İstasyonu olduğunu savundu.
Türkiye ise bölgedeki deniz yetki alanlarına ilişkin farklı bir hukuki yaklaşım benimsiyor. Ankara, özellikle Anadolu kıyılarının uzunluğu ve adaların deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasındaki etkisi konusunda Yunanistan’dan farklı bir görüşü savunuyor.
Böylece aynı deniz alanıyla ilgili iki ülke bir kez daha birbirinden tamamen farklı hukuki ve siyasi tezler ortaya koymuş oldu.
Araştırma Gemisinin Faaliyetleri Takip Ediliyor
Yunan basınında yer alan bilgilere göre TÜBİTAK Marmara’nın bölgedeki hareketleri Yunan Sahil Güvenlik ve askeri unsurları tarafından takip ediliyor.
Yunan kaynakları ayrıca araştırma gemisinin deniz tabanında sismik çalışma gerçekleştirmediğini, araştırmaların su kolonuna yönelik bilimsel faaliyetlerden oluştuğunu belirtiyor.
Bu ayrıntı önemli. Çünkü deniz tabanında hidrokarbon araştırması ile su kolonunda gerçekleştirilen bilimsel ölçümler hukuki ve teknik açıdan aynı faaliyet anlamına gelmiyor.
Bununla birlikte iki ülke arasındaki asıl anlaşmazlığı araştırmanın türünden çok, bölgede hangi ülkenin deniz yetkisine sahip olduğu tartışması oluşturuyor.
Meis Adası Neden Türkiye ve Yunanistan Arasında Tartışma Konusu?
Meis Adası, Türkiye’nin güney kıyılarına son derece yakın bir noktada bulunuyor. Ada, Antalya’nın Kaş ilçesinin yaklaşık 2 kilometre açığında yer alıyor.
Türkiye ile Yunanistan arasındaki temel görüş ayrılığı ise adaların kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırlandırmalarında ne ölçüde etkili olacağı konusunda ortaya çıkıyor.
Ankara, deniz yetki alanlarının belirlenmesinde kıyı uzunlukları, coğrafi konum ve hakkaniyet ilkelerinin dikkate alınması gerektiğini savunuyor.
Atina ise Yunan adalarının da uluslararası deniz hukuku kapsamında deniz yetki alanlarına sahip olduğu görüşünü öne çıkarıyor.
Bu farklı yaklaşım nedeniyle Meis çevresindeki hemen her araştırma veya denizcilik faaliyeti iki ülke arasında diplomatik tartışmaya dönüşebiliyor.
NAVTEX Nedir?
NAVTEX, İngilizce “Navigational Telex” ifadesinin kısaltmasıdır.
Sistem, gemilere ve denizcilere seyir güvenliği açısından önemli bilgilerin otomatik olarak ulaştırılmasını sağlar.
NAVTEX mesajlarında genellikle;
- meteorolojik uyarılar,
- askeri veya bilimsel faaliyetler,
- seyir güvenliği duyuruları,
- arama-kurtarma bilgileri,
- denizdeki tehlikeli bölgeler,
- belirli alanlarda yapılacak çalışmalar
gibi bilgiler bulunabilir.
Bu nedenle araştırma gemileri, askeri tatbikatlar veya denizde yürütülecek geniş çaplı faaliyetler öncesinde belirli koordinatları kapsayan NAVTEX mesajları yayımlanabilir.
NAVTEX Neden Türkiye-Yunanistan Arasında Siyasi Bir Konuya Dönüşüyor?
Normal şartlarda NAVTEX teknik bir denizcilik ve seyir güvenliği sistemidir.
Ancak Türkiye ile Yunanistan arasındaki deniz yetki alanlarının henüz kesin biçimde sınırlandırılmadığı bölgelerde durum farklılaşıyor.
Bir ülkenin belirli bir bölgede NAVTEX yayımlaması, diğer ülke tarafından zaman zaman o bölgede yetki iddiası ortaya koyma girişimi olarak değerlendirilebiliyor.
Bu nedenle Ankara’nın yayımladığı NAVTEX duyurularına Atina’nın karşı NAVTEX ile yanıt verdiği örnekler geçmişte de görüldü.
Benzer gerilimler daha önce Oruç Reis ve diğer Türk araştırma gemilerinin Doğu Akdeniz’de yürüttüğü faaliyetler sırasında yaşanmıştı.
Doğu Akdeniz’de Süreç Nasıl İlerleyecek?
Son gelişmeyle birlikte Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları tartışması yeniden hareketlendi.
TÜBİTAK Marmara’nın araştırmalarının 15 Eylül’e kadar sürmesi planlanırken, Türkiye ve Yunanistan’ın bölgedeki faaliyetleri yakından takip etmesi bekleniyor.
Şimdilik tarafların açıklamaları NAVTEX mesajları ve diplomatik tezler üzerinden ilerliyor.
Ancak karşılıklı duyurular, Ankara ile Atina arasında yıllardır çözülemeyen kıta sahanlığı ve deniz yetki alanları anlaşmazlığının hâlâ gündemde olduğunu bir kez daha gösterdi.
